Formaður hélt í morgun fyrirlestur í Háskóla Íslands fyrir nemendur Gylfa Dalmanns Aðalsteinssonar, en fyrirlesturinn laut að verkalýðshreyfingunni og verkefnum henni tengdri. Formaður fór víða yfir í fyrirlestri sínum, fjallaði m.a. um verkalýuðshreyfinguna, lífeyrissjóðina og stöðu og framtíð verkalýðshreyfingarinnar í heild sinni.

Þetta er í þriðja sinn sem formaður félagsins heldur slíkan fyrirlestur um starfsemi verkalýðshreyfingarinnar og það er óhætt að segja að á þessum fyrirlestrum fái formaður fjölda spurninga er lúta að starfsemi stéttarfélaganna og tilgangi þeirra. Það er mikill heiður fyrir Verkalýðsfélag Akraness að háskólasamfélagið skuli leita til félagsins um að halda slíka fyrirlestra og kann félagið þakkir fyrir að fá tækifæri til að koma sjónarmiðum sínum á framfæri við þá sem eru í námi tengdu vinnumarkaðsfræðum í Háskóla Íslands.

Stjórn og trúnaðarráð Verkalýðsfélags Akraness samþykkti í kvöld að láta á það reyna fyrir dómstólum hvort að verðtrygging hér á landi standist lög. Eins og öllum er kunnugt lét VLFA gera lögfræðilegt álit á því hvort verðtrygging hér á landi stæðist íslensk lög og var niðurstaða þess álits sú að verulegur vafi léki á slíku.

Félagið mun kosta þennan málarekstur og eru nú þegar hafnar viðræður við lögfræðistofu um að reka þetta mál fyrir dómstólum. Það liggur nú þegar fyrir að óskað verður eftir flýtimeðferð hjá dómstólum vegna þessa máls enda eru miklir almannahagsmunir í húfi hvað þetta varðar. Einnig er mjög mikilvægt að dómstólar skeri fljótt og vel úr um það hvort að verðtryggingin standist lög eður ei í ljósi þeirra staðreynda að margir aðilar sem hafa tjáð sig opinberlega draga það verulega í efa að verðtrygging á neytendalánum standist lög.

Það er engum vafa undirorpið að verðtryggingin hefur leikið íslensk heimili skelfilega á liðnum árum og sem dæmi þá hafa verðtryggðar skuldir heimilanna hækkað um uppundir 400 milljarða frá 1. janúar 2008 til dagsins í dag. Og bara í dag var tilkynnt að neysluvísitalan hefði hækkað um 0,76% á milli mánaða sem þýðir að verðtryggðar húsnæðisskuldir landsmanna hækkuðu í síðasta mánuði um 11 milljarða króna. Það er sama upphæð og er áætlað að framkvæmdirnar við Vaðlaheiðagöng  kosti. Það er einnig rétt að upplýsa að meðalverðtryggð skuld íslenskra heimila í dag er í kringum 22 milljónir króna, sem þýðir að slík lán hafi hækkað um 167 þúsund krónur á milli mánaða. Það sér hvert einasta mannsbarn hverslags miskunnarlaust óréttlæti það er að varpa allri ábyrgð verðtryggingarinnar á skuldsett heimili á meðan lánveitendur eru tryggðir í bak og fyrir.

Ástæðan fyrir því að Verkalýðsfélags Akraness ætlar að fara í þennan málarekstur er einnig að nú er orðið deginum ljósara að íslensk stjórnvöld ætla sér ekki að leiðrétta þá stökkbreyttu hækkun sem orðið hefur á verðtryggðum húsnæðislánum frá hruni heldur hafa stjórnvöld tekið ákvörðun um að slá skjaldborg um fjármálastofnanir, erlenda vogunarsjóði og aðra aðila sem fjármagnið eiga í þessu landi.

Það er heldur ekki hægt að horfa upp á það að verðtryggingin fari eins og skýstrókur um íslensk heimili og sogi allan eignarhluta í burtu og færi hann yfir til fjármálastofnana og erlendra vogunarsjóða og á sama tíma sé íslenskum heimilum fórnað á altari verðtryggingarinnar. Það er hins vegar sorglegt til þess að vita að verðtryggingin skuli vera varin meðal annars af stjórnvöldum svo ekki sé nú talað um forystu Alþýðusambands Íslands í þessum efnum. Það á að vera hlutverk ASÍ að gæta hagsmuna sinna félagsmanna og VLFA telur að hvergi séu eins miklir hagsmunir fyrir alþýðu þessa lands eins og að tekið verði á verðtryggingu á neytendalánum.

Stjórn og trúnaðarráð Verkalýðsfélags Akraness er afar stolt af því að ætla sér að keyra þetta brýna hagsmunamál fyrir alþýðu þessa lands í gegnum dómstóla og mun félagið fylgja þessu máli eftir af fullum þunga og vonandi kemst niðurstaða í það hvort verðtryggingin sé lögleg eða ekki eins fljótt og mögulegt er.

Í dag og á morgun stendur yfir trúnaðarmannanámskeið í fundarsal félagsins að Sunnubraut 13. Í dag var farið yfir lestur launaseðla og sátu trúnaðarmenn sveittir yfir launaútreikningum, vaktaálagi og skattþrepum. Á morgun verður farið yfir samskipti á vinnustað og þau skoðuð frá ýmsum hliðum.

Kennarar á námskeiðinu eru þau Guðmundur Hilmarsson og Sigurlaug Gröndal, en þau starfa hjá Félagsmálaskóla Alþýðu.

Það er mat stjórnar og trúnaðarráðs Verkalýðsfélags Akraness að afnám verðtryggingar á neytendalánum til einstaklinga sé eitt af þeim aðalhagsmunamálum sem nú þurfi að berjast fyrir með kjafti og klóm. Á þeirri forsendu hefur stjórn og trúnaðarráð ákveðið að leggja fyrir ársþing ASÍ þann 17. október nk. tillögu að ályktun um afnám verðtryggingar á neytendalánum. Enda hefur verðtryggingin leikið skuldsett heimili skelfilega á liðnum árum og áratugum og sem dæmi þá hafa verðtryggðar skuldir heimilanna hækkað um allt að 400 milljarða frá 1. janúar 2008 vegna hækkunar á neysluvísitölunni.

Töluvert hefur verið í umræðunni um að hugsanlega sé verðtrygging á neytendalánum til einstaklinga ólögleg og hafa nokkrir lögmenn fjallað um það í opinberri umræðu á undanförnum mánuðum. Sökum þess hversu gríðarlegir hagsmunir hér eru í húfi fyrir skuldsett heimili ákvað stjórn Verkalýðsfélags Akraness að óska eftir ítarlegu áliti hjá lögmannsstofunni Lögmenn Laugardal ehf. á því hvort verðtrygging á Íslandi væri ólögleg.

Það voru hæstaréttarlögmaðurinn Björn Þorri Viktorsson og héraðsdómslögmaðurinn Bragi Dór Hafþórsson sem unnu 19 síðna álitsgerð um álitaefni í tveimur liðum:

1.      Mögulegt ólögmæti verðtryggingar á Íslandi skv. lögum um neytendalán nr. 121/1994 og tilskipunum Evrópuréttar.

2.      Mögulegt ólögmæti verðtryggingar á Íslandi skv. lögum um verðbréfaviðskipti nr. 108/2007 og tilskipunum Evrópuréttar.

Í niðurstöðu úr fyrri spurningunni segir meðal annars:

"Því þurfi svör við þeirri spurningu hvort verðbætur geti talist kostnaður vegna lántökunnar sem lánveitanda hafi borið að upplýsa neytanda um, í aðdraganda lánveitingarinnar. Ekki er gert ráð fyrir verðbótum í umræddri tilskipun enda þekkist verðtrygging ekki í EES ríkjunum þegar um er að ræða lánveitingar til neytenda. Ljóst er þó að verðbætur mynda stóran hluta endanlegs uppgreiðslukostnaðar þegar verðtryggð lán eru annars vegar. Telja undirritaðir að það hljóti að hafa verið tilgangur tilskipunarinnar að ná utan um allan beinan kostnað sem verður vegna lántökunnar og að neytendur eigi ávallt rétt á þeim upplýsingum. Annað fæli í sér mikið frávik frá megin markmiðum umræddrar tilskipunar. Komi í ljós að tilskipunin hafi verið ranglega innleidd í íslenskan rétt þá getur komið til skoðunar hvort íslenska ríkið beri skaðabótaábyrgð vegna þessa, hvort aðili geti sannað tjón sitt og þá hvort orsakatengsl séu milli hinnar röngu innleiðingar og þess tjóns sem aðili hefur orðið fyrir. Gæti þetta því haft í för með sér stórkostlega skaðabótahættu fyrir íslenska ríkið sé tekið mið af öllum þeim verðtryggðu lánasamningum sem gerðir hafa verið við neytendur frá gildistöku tilskipunarinnar."   

Í niðurstöðu úr seinni spurningunni segir meðal annars: 

"Að gefinni þeirri forsendu að skuldabréf eða lánssamningar teljist vera afleiðusamningar, þar sem þeir tengist vísitölu og séu verðbréf í skilningi 2. gr. laganna, þá telja undirritaðir að slíkir gerningar hljóti að auki að vera flóknir fjármálagerningar. Ef svo er þá hafi ekki mátt bjóða neytendum slíka samninga, nema því skilyrði hafi verið fullnægt að fjármálafyrirtæki hafi með sannarlegum hætti óskað eftir upplýsingum um þekkingu og reynslu viðskiptavinar, til þess að geta metið hvort varan hafi verið viðeigandi fyrir umræddan viðskiptavin, sbr. 1. mgr. 16. gr., eða þá að viðskiptavinur hafi fengið samþykkt að hann teldist fagfjárfestir í skilningi 24. gr. vvl. Þýðir þetta í raun að mati undirritaðra að fjármálafyrirtækjum hafi verið óheimilt að bjóða til sölu og selja almennum fjárfestum (neytendum) verðtryggða lánssamninga eða skuldabréf þar sem uppgjör lánsins var bundið vísitölu neysluverðs, að gefinni framangreindri forsendu."

Á þessu lögfræðilega áliti sést að það eru veruleg álitamál um það hvort verðtrygging á neytendalánum standist lög. Því er afar brýnt að t.d. Alþýðusamband Íslands láti á það reyna fyrir dómsstólum hvort verðtrygging á neytendalánum standist lög eða ekki. Það er morgunljóst að meiri hagsmunir fyrir félagsmenn innan Alþýðusambands Íslands er vart hægt að finna því eins og áður hefur verið rakið hér hefur verðtryggingin leikið íslensk heimili skelfilega á liðnum árum og áratugum.

Hægt er að lesa lögfræðilega álitið í heild sinni með því að smella hér.