Enn og aftur á að höggva í launþega og krefja þá um að falla frá áður umsömdum launahækkunum á sama tíma og til stendur að greiða arð út úr fyrirtækinu, eins og nú hefur komið í ljós með Orkuveitu Reykjavíkur.

Verkalýðsfélag Akraness er með samning við Orkuveitu Reykjavíkur vegna nokkurra starfsmanna sem vinna hjá fyrirtækinu, en Akraneskaupstaður á 5,7% í Orkuveitu Reykjavíkur.

Það er með hreinustu ólíkindum að til standi að greiða arð á sama tíma og starfsmenn hafa verið krafðir um að fresta áður umsömdum launahækkunum. Mun OR spara sér um 400 milljónir á því, en ætlar sér á sama tíma að greiða arð upp á 800 milljónir þó svo fyrirtækið hafi tapað 73 milljörðum á síðasta ári. Rétt er að minna á það að gjaldskrá Orkuveitu Reykjavíkur hækkaði um 10% í endaðan september á síðasta ári. Með öðrum orðum, fyrirtæki varpa sínum vanda stöðugt út í verðlagið á meðan íslenskir launþegar verða fyrir gríðarlegri kjaraskerðingu og stóraukinni greiðslubyrði.

Svo eru menn að tala um þjóðarsátt og stöðugleikasáttmála á sama tíma og svona óréttlæti birtist íslenskum launþegum með jafn afgerandi hætti. Það gengur ekki upp að það sé ávalt íslenskir launþegar sem þurfi að herða sultarólina á sama tíma og eigendur stórfyrirtækja hyggist greiða sér út arð þó svo engar forsendur séu fyrir slíkum arðgreiðslum.

Vissulega er það rétt hjá Hjörleifi Kvaran, forstjóra OR, að arðgreiðslurnar renna til eigenda OR sem eru Reykjavíkurborg, Akraneskaupstaður og Borgarbyggð, en það réttlætir hins vegar á engan hátt það að starfsmenn séu látnir taka á sig launalækkanir til þess eins að hægt sé að greiða út arðgreiðslur til eigenda.

Það er alveg ljóst að íslenskt verkafólk er búið að fá nóg af þeirri framkomu sem því er sýnt slag í slag af hinum ýmsu fyrirtækjum og það mun ekki koma til greina að fresta eða falla frá þeim umsömdu launahækkunum sem eiga að taka gildi 1. júlí nk. á hinum almenna vinnumarkaði. Formaður Verkalýðsfélags Akraness skorar á íslenskt verkafólk að rísa upp og láta óánægju sína yfir þeirri þróun sem nú er að eiga sér stað kröftuglega í ljós.

Krafan er skýr, að stjórn OR standi við þær launahækkanir sem samið hefur verið um við stéttarfélögin og láti þær taka tafarlaust gildi, því ef hægt er að greiða út arð þá er hægt að standa við áður umsamdar launahækkanir.

Tugþúsundir Íslendinga, sem skulda húsnæðislán og/eða bílalán í erlendri mynt, urðu fyrir enn einu áfallinu þegar fjármálaráðuneytið birti þjóðhagsspá sína í gær. Samkvæmt henni er ekki gert ráð fyrir að gengi krónunnar styrkist svo nokkru nemi á næstu þremur árum og að gengisvísitalan verði áfram yfir 200 stig. Gengur þetta þvert gegn mati fjölmargra hagfræðinga sem undanfarið hafa talið að “raungengi” krónunnar ætti að vera nær 150 stigum en slíkt hefði getað skipt sköpum fyrir viðkomandi einstaklinga og fyrirtæki. 

Skuldarar myntkörfulána tóku því flestir fegins hendi þegar þeim bauðst að frysta greiðslur sínar í vetur. Á sama tíma voru vonir bundnar við að gengið myndi styrkjast á ný og því yrði mögulegt að hefja afborganir á nýjan leik með svipuðum hætti og áður. Gangi spá fjármálaráðuneytisins eftir er ljóst að engin von er á slíku.

Dæmið lítur jafnvel enn verr út fyrir þá sem tóku erlend lán í japönskum jenum og svissneskum frönkum, en svo virðist sem slík samsetning hafi verið algengust hjá einstaklingum. Gengið gagnvart þessum gjaldmiðlum hefur versnað enn meira en gengisvísitalan segir til um. Þannig hefur gengi krónunnar gagnvart japönsku jeni hrunið um 83% frá því í byrjun maí í fyrra og um 133% frá því í ársbyrjun 2008!

Þessi spá fjármálaráðuneytisins veldur þeim einstaklingum sem eru með gengistryggð lán gríðarlegum vonbrigðum og alveg morgunljóst að þessi spá mun klárlega ýta undir þá staðreynd að fólk mun íhuga sterklega að hætta að greiða af sínum gengistryggðu lánum.

Það er skýlaus krafa á stjórnvöld að þau grípi til tafarlausra aðgerða til hjálpar þessum einstaklingum og fyrirtækjum sem eru með gengistryggð lán sem hafa hækkað um stjarnfræðilegar upphæðir að undanförnu.  Það verður að koma til niðurfærsla og leiðrétting á skuldum heimilanna ella eru miklar líkur á að fólk hætti að greiða af sínum skuldbindingum.  Enda er enginn hvati til að halda slíkri baráttu áfram þegar skuldir eru komnar langt umfram það sem fólk á í sínum eignum.

Það er rétt að ítreka það að heimilin í þessu landi bera enga ábyrgð á þeim hamförum sem nú ríður yfir samfélagið og á þeirri forsendu verða stjórnvöld að koma með leiðréttingu á skuldum heimilanna tafarlaust ef ekki á illa að fara.